Większość zabiegów medycznych wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania się do nich. Kolonoskopia nie jest w tym odosobniona. Warto wiedzieć, na czym polega to badanie, jaka dieta przed kolonoskopią jest wskazana oraz w jaki inny sposób można naszykować się na nią, by była jak najmniej nieprzyjemna.
Na czym polega kolonoskopia?
Zazwyczaj najbardziej obawiamy się nieznanego. Tak właśnie jest z kolonoskopią. Wokół tego badania narosło wiele mitów, które wywołują ogromny lęk wśród pacjentów. Jest to jedna z najdokładniejszych metod zbadania wnętrza jelita, a także usunięcia polipów, tamowania krwawienia, pobrania wycinków do badania histopatologicznego oraz poszerzenia zwężeń jelitowych. Polega ono na wprowadzeniu przez odbytnicę do jelita pacjenta elastycznej, długiej rurki, która nazywana jest kolonoskopem.
Zazwyczaj wskazaniem do przeprowadzenia badania są:
- biegunki
- zaparcia
- krwawienia z odbytu
- skurcze i bóle brzucha
- anemia
- ryzyko lub podejrzenie raka jelita grubego
Dodatkowo badaniu powinny poddać się wszystkie osoby, które skończyły 50 lat. Kolonoskopia umożliwia wczesne wykrycie zmian patologicznych w jelicie grubym, co znacząco zwiększa skuteczność leczenia ewentualnych schorzeń.
Dieta przed kolonoskopią
Kolonoskopia wymaga od pacjenta długiego przygotowania. Pierwsze ograniczenia w diecie powinny być wprowadzone najpóźniej na tydzień przed planowanym badaniem, w celu oczyszczenia jelit z resztek pokarmowych. 7 dni przed badaniem nie należy jeść owoców i warzyw, które posiadają drobne pestki np. truskawki czy pomidory, a także wszelkich nasion. Odradzane są także buraki, które mogą zafarbować śluzówkę jelita.
Zasady żywienia 2-3 dni przed zabiegiem
2-3 dni przed zabiegiem należy wprowadzać kolejne ograniczenia. Powinno się spożywać pokarmy ubogie w błonnik, a przy tym lekkostrawne. Warto zmniejszyć ilość przyjmowanych posiłków. W praktyce oznacza to rezygnację z ciemnego pieczywa, pełnoziarnistych produktów zbożowych, surowych warzyw i owoców oraz strączków. Dozwolone są natomiast jasne pieczywo pszenne, ryż biały, makaron, gotowane warzywa pozbawione skórek i pestek, chude mięso oraz ryby. Taka dieta lekkostrawna minimalizuje ilość niestrawionych resztek pokarmowych w jelitach.
Ostatni dzień przed kolonoskopią
W czasie doby poprzedzającej badanie zalecane jest przyjmowanie płynnych lub półpłynnych produktów. Mogą to być wywary, rosół bez tłuszczu, soki owocowe bez miąższu, herbata, kawa bez mleka, woda mineralna niegazowana, kisiel. W dniu kolonoskopii zakazane jest jedzenie i picie na kilka godzin przed zabiegiem. W przypadku zabiegu nieprzeprowadzanego w znieczuleniu ogólnym pacjent może przyjmować niegazowane płyny do określonej godziny wskazanej przez personel medyczny.
Przygotowanie do zabiegu
Przeczyszczanie jelit
Zazwyczaj dzień przed badaniem lekarz prowadzący lub pielęgniarki w ośrodku zalecają spożycie środka przeczyszczającego. Jego rodzaj i ilość zależy od stanu zdrowia pacjenta oraz jego potrzeb, dlatego należy przyjąć środki wskazane przez specjalistę, nie inne. Najczęściej stosowane preparaty to makrogol, które pacjent musi rozpuścić w dużej ilości wody i wypić według schematu podanego przez lekarza. Proces przeczyszczania jelit jest intensywny i wymaga pozostania w domu w pobliżu toalety. Niektóre z ośrodków mogą także zastosować lewatywę w dniu badania.
Leki przed zabiegiem
Na tydzień przed kolonoskopią nie powinno się przyjmować preparatów zawierających żelazo oraz błonnik. Zazwyczaj osoby, które stale przyjmują określone leki, mogą wziąć je o normalnej porze w dniu badania, popijając małą ilością wody. Bardzo często jednak przyjmowanie leków zmniejszających krzepliwość krwi zakazane jest już od 7. dnia przed badaniem. Kwestię tę należy omówić z lekarzem prowadzącym, podobnie jak stosowanie leków przeciwzakrzepowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz preparatów regulujących ciśnienie.
Pacjenci z cukrzycą i kobiety w ciąży
Należy zaznaczyć, że osoby cierpiące na cukrzycę mogą mieć inny schemat przygotowania do badania. Zwłaszcza pacjenci stosujący insulinę powinni skonsultować się z diabetologiem w sprawie modyfikacji dawek w dniach poprzedzających kolonoskopię oraz w dniu zabiegu. Dotyczy to również kobiet w ciąży, u których kolonoskopia wykonywana jest jedynie w sytuacjach szczególnie uzasadnionych medycznie, gdyż wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla płodu.