Cukrzyca należy do schorzeń metabolicznych o charakterze przewlekłym, których częstość występowania rośnie wraz z rozwojem gospodarczym społeczeństw. Z diagnozą żyje około 3 miliony Polaków, co stanowi prawie 10% społeczeństwa. Sprawdź, jakie produkty należy wyeliminować z jadłospisu przy cukrzycy.
Czym jest cukrzyca?
Wyróżniamy kilka rodzajów cukrzycy. Do najpopularniejszych należy typ 1 oraz 2. W pierwszym przypadku objawy choroby pojawiają się gwałtownie, z kolei w drugim następuje to powolnie. Dodatkowo można wyróżnić cukrzycę ciążową oraz inne, specyficzne, rzadko spotkane typy.
Cukrzyca to choroba metaboliczna związana z hiperglikemią (wysokim poziomem glukozy we krwi) na skutek zaburzeń w produkcji lub działaniu insuliny. Insulina — hormon wytwarzany przez komórki beta wysp trzustkowych — umożliwia przenikanie glukozy do wnętrza komórek, aktywując procesy wewnątrzkomórkowe. Jej niedobór lub niewłaściwe działanie zaburza metabolizm białek, tłuszczów oraz węglowodanów, prowadząc do szeregu powikłań zdrowotnych.
Czego nie jeść przy cukrzycy?
W leczeniu cukrzycy oprócz regularnego przyjmowania insuliny lub leków doustnych niezwykle ważna jest odpowiednia dieta. Istnieje lista produktów, które należy wykluczyć całkowicie z jadłospisu lub znacząco ograniczyć ich spożywanie.
Produkty zbożowe i pieczywo
Cukrzycy powinni unikać produktów z jasnej mąki, drobnej kaszy oraz białego ryżu. Niewskazane są również wypieki cukiernicze, takie jak drożdżówki, pączki czy ciastka z kremem. Produkty te charakteryzują się wysokim indeksem glikemicznym, co powoduje gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi.
Słodycze i słodziki naturalne
Nie należy spożywać przemysłowo produkowanych słodyczy — batonów, cukierków, czekolad mlecznych. Można jednak przygotowywać desery samodzielnie, by znać dokładny skład i posłodzić je alternatywami do cukru. Ograniczeniu powinno ulec jedzenie miodu oraz cukru białego i trzcinowego.
Produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu
W diecie cukrzycowej należy unikać: sera żółtego, topionego oraz pleśniowego. Dodatkowo niewskazane są: tłuste mleko (powyżej 2% tłuszczu), śmietana powyżej 18% oraz wszelkiego rodzaju zabielacze do kawy, które często zawierają utwardzone tłuszcze roślinne.
Mięso i wędliny
Kwestia tłuszczów jest niezwykle istotna podczas wybierania mięs i wędlin — warto wybierać te chudsze, a unikać wyrobów z widocznym tłuszczem, parówek, kiełbas, pasztetu, salcesonu i smalcu. Dodatkowo zakazane są podroby (wątróbka, nerki) oraz konserwy mięsne. Fast foody, takie jak hamburgery, kebaby czy pizza z grubym ciastem, również powinny zniknąć z jadłospisu diabetyka.
Tłuszcze do smarowania i smażenia
Pozostając w temacie tłuszczów — nie wolno spożywać margaryny w kostce, a ograniczeniu w diecie cukrzycowej podlega masło. Zamiast nich lepiej sięgać po oleje roślinne (oliwa z oliwek, olej rzepakowy) stosowane na zimno.
Sól i słone przekąski
Diabetycy nie powinni przyjmować dużej ilości soli, a co za tym idzie jeść sporo słonych przekąsek — chipsów, paluszków, orzeszków solonych. Dodatkowo należy wystrzegać się przypraw z nadmiarem sodu, np. kostek rosołowych, gotowych mieszanek przyprawowych czy sosu sojowego.
Warzywa i owoce o wysokim indeksie glikemicznym
W kwestii warzyw i owoców należy unikać tych o umiarkowanej i wysokiej zawartości węglowodanów — są to m.in.: banany, daktyle, śliwki, winogrona, czarne porzeczki, arbuz, dynia, rzepa, buraki, marchewka, ziemniaki. Niewskazane są konserwy warzywne, owoce w syropie i kandyzowane oraz dżemy, powidła, marmolady.
Napoje
Diabetycy nie powinni pić słodzonych napojów gazowanych, soków owocowych oraz alkoholu. Szczególnie niebezpieczne są napoje energetyczne i gazowane typu cola, które zawierają ogromne ilości cukru prostego.
Zasady diety dla cukrzyków
Choć na pozór dieta cukrzycowa może wydawać się pełna zakazów, osoby chore wciąż mogą czerpać przyjemność z jedzenia. Produkty, które mogą spożywać, są niezwykle smaczne i wartościowe — powinny stanowić podstawę żywienia każdego człowieka, nie tylko diabetyka.
Regularność posiłków
Kluczem do zdrowia jest spożywanie posiłków regularnie, by nie dopuścić do niebezpiecznego spadku poziomu cukru we krwi (hipoglikemii). Zalecane jest jedzenie 5 posiłków dziennie w mniej więcej równych odstępach czasu.
Zalecane produkty
Podstawą diety są:
- owoce i warzywa o niskim indeksie glikemicznym (jabłka, gruszki, jagody, szpinak, brokuły, pomidory)
- chude mięso (kurczak, indyk, chuda wołowina)
- ryby (dorsz, mintaj, łosoś)
- razowe pieczywo oraz makarony pełnoziarniste
- grube kasze (kasza gryczana, jęczmienna, owsiana)
- brązowy ryż lub dziki ryż
- produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu (bez cukru w składzie!)
- tłuszcze roślinne (oliwa z oliwek, olej lniany, awokado)
Słodziki dopuszczone w diecie
W kwestii łakoci czy dosłodzenia kawy albo herbaty dopuszczane jest użycie ksylitolu, stewii bądź erytrytolu. Te naturalne zamienniki cukru nie podnoszą gwałtownie poziomu glukozy we krwi i można je bezpiecznie stosować w codziennym menu.
Indywidualne podejście
Warto zaznaczyć, że są to ogólne zasady. W określonych przypadkach specjalista może zalecić inny sposób żywienia, który będzie dostosowany do stanu zdrowia, wartości glikemii, masy ciała i potrzeb pacjenta. Dieta powinna być zawsze konsultowana z diabetologiem lub dietetykiem klinicznym.
1 komentarz
jestem zaskoczona, ze przy cukrzycy ogranicza się także tłuszcze, nigdy nie sądziłam, że mają one wpływ na rozwój cukrzycy i można spokojnie je spożywać… Człowiek uczy się przez całe życie!