Dieta lekkostrawna najczęściej stosowana jest po operacjach lub w chorobach układu pokarmowego. Ma ona na celu odciążenie żołądka przez spożywanie określonych produktów i wyeliminowanie żywności z wysoką zawartością tłuszczu. Jakie są najważniejsze zasady diety lekkostrawnej, komu jest zalecana i co powinno się wtedy spożywać?
- Wskazania do diety lekkostrawnej
- Zasady diety lekkostrawnej
- Dieta lekkostrawna – co jeść?
- Czego unikać w diecie lekkostrawnej?
Wskazania do diety lekkostrawnej
Dieta lekkostrawna zalecana jest przy chorobach żołądka, wątroby, pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych oraz trzustki. Stosuje się ją również u chorych mających wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Ten sposób żywienia przynosi ulgę w przypadku problemów z żołądkiem i jelitami, ponieważ zmniejsza obciążenie trawienne całego układu pokarmowego.
Dieta lekkostrawna jest także zalecana po operacjach – zarówno tych przeprowadzanych bezpośrednio na przewodzie pokarmowym, jak i zabiegach w innych obszarach ciała. W okresie pooperacyjnym organizm potrzebuje łatwiejszego dostępu do składników odżywczych bez nadmiernego obciążania osłabionego układu trawiennego. Szczególnie ważne jest to w pierwszych dniach po interwencji chirurgicznej, gdy funkcje organizmu są jeszcze ograniczone.
Zasady diety lekkostrawnej
Założeniem diety lekkostrawnej jest ograniczenie tłuszczu. Najczęściej odbywa się to przy jednoczesnym zwiększeniu spożycia węglowodanów, które stanowią podstawowe źródło energii dla osłabionego organizmu. Osoby, które stosują taką dietę, powinny zapamiętać regułę 5 posiłków dziennie. Regularność jest w tym przypadku bardzo istotna, ponieważ częstsze spożywanie mniejszych porcji nie przeciąża układu trawiennego i ułatwia absorpcję składników odżywczych.
Metody przygotowywania posiłków
Najważniejsze w diecie lekkostrawnej jest przygotowywanie posiłków. Konieczne jest wyeliminowanie smażonych potraw, które zawierają nadmierne ilości tłuszczu i produktów jego przemiany termicznej, obciążających wątrobę oraz trzustkę. Posiłki należy przygotowywać poprzez gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, pieczenie lub duszenie bez tłuszczu. Wszelkie inne formy i dodawanie tłuszczu są wykluczone. Takie metody kulinarne zachowują wartości odżywcze produktów i nie prowadzą do powstawania trudno przyswajalnych związków.
Proporcje składników odżywczych
W diecie lekkostrawnej należy zachować sugerowane proporcje składników odżywczych. Całodzienna dieta powinna zawierać od 65 do 90 g białka, od 40 do 50 g tłuszczu i ok. 345 g węglowodanów. Ograniczyć należy zawartość błonnika do 25 g, ponieważ nadmiar włókna może podrażniać śluzówkę przewodu pokarmowego i powodować wzdęcia. Warto przy tym zadbać o spożywanie produktów zawierających sporo witaminy C i E, które wspierają procesy regeneracyjne tkanek oraz regenerację wątroby.
Dieta lekkostrawna – co jeść?
Dieta lekkostrawna przypomina dietę wątrobową pod względem zalecanych produktów. Wśród dozwolonych produktów wymienia się niskotłuszczowe mleko, mleko odtłuszczone, maślankę, chude twarogi i kefiry. Produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu dostarczają pełnowartościowego białka oraz wapnia bez nadmiernego obciążenia układu trawiennego.
Produkty zbożowe i pieczywo
Z produktów zbożowych zalecane jest spożywanie płatków owsianych, pszennych, kukurydzianych, grysiku, ryżu, makaronów, kiełków soi i kukurydzy. Stosujący dietę lekkostrawną mogą jeść chleb pszenny, sucharki, chleb razowy i mieszany, ciasta drożdżowe, biszkopty, pierniki i kajzerki. Należy jednak wybierać te wyroby, które nie zawierają nadmiaru tłuszczu w procesie produkcji – unikać warto chlebów bogatych w masło czy dodatki tłuszczowe.
Owoce i warzywa
Jeżeli chodzi o owoce, niektóre można spożywać, ale tylko obrane. Mowa głównie o jabłkach i gruszkach, których skórka może być trudna do strawienia dla osłabionego układu pokarmowego. Wolno jeść również pomarańcze, mandarynki, truskawki, maliny, brzoskwinie i morele. Owoce te dostarczają cennych witamin oraz naturalnych cukrów prostych, które łatwo się wchłaniają.
Z warzyw zalecane są marchewki, ziemniaki, szpinak, szparagi, buraki, selery, pomidory, ogórki, pieczarki, sałaty i cukinie. Warzywa należy obierać ze skórki tam, gdzie jest ona gruba lub twarda, a także poddawać obróbce termicznej – szczególnie w pierwszych dniach stosowania diety. Surowe warzywa można wprowadzać stopniowo, obserwując reakcję organizmu.
Mięso i ryby
Jeżeli natomiast chodzi o mięso, zaleca się spożywanie potraw z kurczaka, indyka, wołowiny, cielęciny, kaczki i królika. Mięso powinno być chude, pozbawione widocznych warstw tłuszczu oraz skóry, która zawiera najwięcej substancji trudnych do strawienia. Z ryb należy wybierać okonie, pstrągi, dorsze, sole i sandacze. Ryby te charakteryzują się stosunkowo niską zawartością tłuszczu i są cennym źródłem łatwo przyswajalnego białka oraz kwasów omega-3 w umiarkowanych ilościach.
Czego unikać w diecie lekkostrawnej?
Unikać należy przede wszystkim produktów o wysokiej zawartości tłuszczu. Należy więc wyeliminować z diety tłuste sery, torty, ciasta francuskie, krakersy, bułki maślane, serniki, pączki czy naleśniki. Produkty te nie tylko dostarczają nadmiernych ilości tłuszczu, ale często zawierają również trans-izomery kwasów tłuszczowych powstające podczas ich wytwarzania, które dodatkowo obciążają wątrobę i trzustkę.
Lepiej zrezygnować ze słodyczy, śliwek, porzeczek, agrestu, orzechów i migdałów. Orzechy, mimo swoich walorów odżywczych, są bardzo tłuste i mogą powodować dyskomfort trawienny. Niewskazana jest również mocna kawa, napoje gazowane i alkohol. Te ostatnie podrażniają błonę śluzową żołądka i jelit, zakłócają procesy trawienne oraz mogą nasilać stany zapalne.
Stosujący dietę lekkostrawną powinni unikać także tłustego mięsa wołowego, mięsa baraniego, tłustego drobiu, tłustych wędlin, karpi, śledzi, makreli i łososi. Ryby tłuste, choć zdrowe dla osób bez problemów trawiennych, w tym przypadku mogą być zbyt obciążające dla organizmu wymagającego szczególnej troski dietetycznej.