Dieta lekkostrawna jest szczególnie zalecana dla osób, które zmagają się z różnego rodzaju schorzeniami wątroby, pęcherzyka żółciowego, trzustki i jelit. Charakteryzuje się przede wszystkim ograniczeniem tłuszczu, ale nie tylko. Takich produktów, które są niewskazane, jest więcej. Co warto wiedzieć o tym sposobie żywienia? Na czym polega i jak działa na organizm?
Podstawowe założenia diety lekkostrawnej
Dieta lekkostrawna polega na spożywaniu produktów i potraw o ograniczonej zawartości tłuszczu. Zamiast tego zwiększa się w niej ilość węglowodanów. Dla tej diety fundamentalne znaczenie ma regularność. Osoby, które ją stosują, powinny jeść posiłki o określonych porach, najlepiej 5x dziennie. Nie można też przesadzać z obfitością tych potraw. Jeżeli chodzi o sam sposób przygotowania potraw, niewskazane jest oczywiście smażenie. Zamiast tego powinno się gotować na parze, piec w folii, dusić, ale bez smażenia. Ograniczyć należy też produkty zawierające wysoką zawartość błonnika. Co istotne, całkowicie zakazane jest spożywanie alkoholu.
Podobnie jak po usunięciu pęcherzyka żółciowego, dieta lekkostrawna ma nie obciążać układu pokarmowego, dlatego stosowana jest w określonych schorzeniach i po operacjach lub zatruciach. Jej główny cel to odciążenie narządów trawiennych poprzez dostarczanie pokarmów łatwych do strawienia i przyswojenia.
Produkty wskazane w diecie lekkostrawnej
Nabiał i produkty mleczne
Jeżeli chodzi o produkty mleczne, dopuszczalne jest mleko odtłuszczone, maślanka, odtłuszczone jogurty, chude twarogi i sery. Ważne jest wybieranie wyłącznie wariantów o niskiej zawartości tłuszczu, ponieważ tłuszcze mleczne mogą nadmiernie obciążać wątrobę i trzustkę.
Produkty zbożowe i skrobiowe
Z produktów zbożowych i skrobiowych, w diecie lekkostrawnej można spożywać płatki owsiane, pszenne, ryż, płatki kukurydziane, pszenne, żytnie, używać można też mąkę. Określone wymagania są też co do pieczywa. Dopuszczalne jest spożywanie chleba pszennego, razowego, typu Graham, grzanek, ciasta drożdżowego, biszkoptów, keksów, pierników.
Słodycze i dodatki
Większe ograniczenia są co do słodyczy, które najczęściej są źródłem tłuszczu. W diecie lekkostrawnej można spożywać marmoladę, miód pszczeli, galaretki. Jeżeli natomiast chodzi o owoce, zaleca się jeść obrane jabłka i gruszki, cytrusy, brzoskwinie, melony, truskawki, morele i kiwi. Obieranie owoców zmniejsza ilość błonnika, który w nadmiarze może drażnić przewód pokarmowy.
Mięso i wędliny
Z mięs, w diecie lekkostrawnej można przygotowywać posiłki z cielęciny, chudej wołowiny, kurczaka, indyka, bażanta, królika, zająca, sarny czy jelenia. Nie zaszkodzi spożywanie takich wędlin jak chuda szynka, peklowane mięso, drób w galarecie czy zimna pieczeń. Najlepiej wybierać mięso drobiowe bez skóry oraz magre części wieprzowiny i wołowiny, przygotowując je bez dodatku tłuszczu.
Ryby
Jeżeli chodzi o ryby, bez obaw można jeść dorsza, okonia, flądrę, solę, pstrąga, tuńczyka, sandacza czy mintaja. Wszystkie te gatunki charakteryzują się niską zawartością tłuszczu i łatwo się trawią.
Warzywa
A jakie można jeść warzywa w diecie lekkostrawnej? Tu wybór jest spory. Można spożywać ziemniaki, marchewki, szparagi, pieczarki, sałatę, pomidory, ogórki, rzodkiew, buraki, selera, kapustę kiszoną. Większość z tych warzyw dostarcza cennych witamin i minerałów bez zbędnego obciążenia układu trawiennego.
Produkty, których należy unikać w diecie lekkostrawnej
Produkty wysokotłuszczowe
Niewskazane jest przede wszystkim to, co ma wysoką zawartość tłuszczu, ale i błonnika. Chodzi więc o tłuste sery, orzechy, migdały, torty, ciasta francuskie, wypieki przygotowywane na głębokim tłuszczu, cukierki, czekolady, praliny. Te produkty mogą wydłużać czas trawienia i powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Warzywa i owoce trudno strawne
Unikać trzeba również śliwek, agrestu, porzeczek, cebuli, białej i czerwonej kapusty, kalafiora, grochu, fasoli. Te warzywa zawierają związki powodujące wzdęcia oraz wysokie ilości błonnika, który w nadmiarze może drażnić jelita.
Tłuste mięso i wędliny
Źle może wpłynąć jedzenie tłustego mięsa, w tym wołowego i baraniego. To samo dotyczy tłustych i wędzonych kiełbas, pasztetów, salami, parówek. Proces wędzenia dodatkowo obciąża przewód pokarmowy substancjami drażniącymi.
Tłuste ryby
Nie są też wskazane niektóre ryby, jak karp, węgorz, makrela, łosoś czy halibut. Mimo że zawierają cenne kwasy omega-3, ich wysoka zawartość tłuszczu może być trudna do strawienia dla osób z problemami trawiennymi.
Alkohol
Absolutnie zakazane jest picie alkoholu w każdej postaci, ponieważ może on doprowadzić do zaostrzenia schorzeń układu pokarmowego. Alkohol działa toksycznie na wątrobę i trzustkę, a także drażni błonę śluzową przewodu pokarmowego.
Jak działa dieta lekkostrawna na organizm
Dieta lekkostrawna wpływa na organizm poprzez odciążenie narządów układu pokarmowego. Ograniczenie tłuszczu zmniejsza wydzielanie żółci przez wątrobę oraz enzymów trzustkowych przez trzustkę, co pozwala tym narządom na regenerację. Regularne spożywanie niewielkich posiłków zapobiega nadmiernemu rozciąganiu żołądka i pobudzaniu wydzielania soków trawiennych.
Łagodny sposób obróbki termicznej (gotowanie na parze, pieczenie) sprawia, że produkty zachowują swoją wartość odżywczą, ale jednocześnie są łatwiejsze do strawienia. Ograniczenie błonnika zmniejsza perystaltykę jelit, co może być pomocne w przypadku stanów zapalnych przewodu pokarmowego.
Osoby stosujące dietę lekkostrawną często zauważają zmniejszenie wzdęć, uczucia pełności w nadbrzuszu oraz dyskomfortu po posiłkach. Organizm lepiej przyswaja składniki odżywcze z pokarmów, co może przekładać się na poprawę samopoczucia i większą energię w ciągu dnia.
Dla kogo przeznaczona jest dieta lekkostrawna
Dieta lekkostrawna jest zalecana przede wszystkim osobom z chorobami układu trawiennego, takimi jak zapalenie trzustki, choroby wątroby, zespół jelita drażliwego, choroba refluksowa przełyku, wrzody żołądka i dwunastnicy. Stosuje się ją również w okresie rekonwalescencji po operacjach narządów brzusznych oraz w przypadku zatruć pokarmowych.
Może być również stosowana tymczasowo przez osoby zmagające się z biegunką lub innymi ostrymi zaburzeniami trawienia. W przypadku przewlekłych schorzeń dietę lekkostrawną często wprowadza się na stałe lub przez dłuższy czas, pod nadzorem lekarza lub dietetyka.