Cukrzyca to choroba metaboliczna, na którą zapada coraz więcej osób. Z badań wynika, że odsetek chorych na cukrzycę systematycznie rośnie, szczególnie w krajach rozwijających się, a wiele osób pozostaje niezdiagnozowanych. Z tego też powodu należy zadbać o właściwą dietę. Co można jeść przy cukrzycy, a czego lepiej unikać?
Po co przestrzegać diety w przypadku cukrzycy?
Cukrzyca to choroba metaboliczna, która objawia się zwiększonym poziomem glukozy we krwi. Odpowiada za to nieprawidłowo działająca trzustka, której komórki wadliwie wytwarzają insulinę – nadmiernie ją wydzielają lub zaprzestają produkcji, co zaburza funkcjonowanie organizmu i może prowadzić do niewydolności wielu narządów. Aby powstrzymać progresję choroby i chronić ciało przed wyniszczeniem, niezbędna jest właściwa dieta oraz regularna aktywność fizyczna. Dotyczy to przede wszystkim cukrzycy typu 2, która często występuje równolegle z nadwagą. Odpowiedni sposób żywienia pozwala zarówno utrzymać prawidłową masę ciała, jak i kontrolować poziom glukozy we krwi. Dlatego też należy mieć świadomość, co jeść, a czego nie jeść przy cukrzycy.
Co warto włączyć do jadłospisu przy cukrzycy?
Wbrew obiegowej opinii dieta cukrzycowa nie jest skrajnie restrykcyjna ani oparta wyłącznie na zakazach. Oczywiście trzeba zwracać uwagę na to, co trafia na talerz, jednak zachowując odpowiedni umiar, większość produktów jest dozwolona. Co powinno się spożywać przede wszystkim w przypadku cukrzycy? Do diety warto włączyć warzywa takie jak pomidory, sałata, ogórki, kalafior, kapusta czy szparagi, a także owoce – jagody, truskawki, kiwi, brzoskwinie, cytrusy – oraz produkty pełnoziarniste obejmujące kasze i pieczywo razowe. Powinno się też regularnie sięgać po dania z ryb morskich, które są bogate w kwasy omega-3 i omega-6, a także po orzechy i nasiona. Dieta musi być zbilansowana i szczególnie ważne jest, by dostarczała odpowiedniej ilości witaminy D, która wspiera wiele procesów metabolicznych u osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
Jeżeli chodzi o mięso, najlepiej wybierać te jego rodzaje, które zawierają jak najmniej tłuszczu. Można więc jeść cielęcinę, indyka, kurczaka, szynkę wołową, a także takie ryby jak pstrąg, dorsz czy szczupak. W przypadku olejów roślinnych właściwymi produktami będzie oliwa z oliwek oraz olej rzepakowy, a z tłuszczów – wyłącznie te pochodzenia roślinnego. Takie wybory minimalizują obciążenie układu krążenia i wspierają kontrolę poziomu lipidów we krwi, co jest istotne w prewencji cukrzycy ciążowej oraz jej powikłań.
Czego unikać na diecie cukrzycowej?
Z rozpiski wyżej wynika, że na diecie cukrzycowej można spożywać wiele produktów, jednak nie oznacza to, że wszystko będzie odpowiednie dla takich osób. Czego diabetycy powinni zdecydowanie unikać? Przede wszystkim produktów zawierających dużą ilość cukru oraz charakteryzujących się wysokim indeksem glikemicznym. Zalicza się do nich choćby takie owoce jak winogrona, banany i owoce suszone. Zdecydowanie trzeba też ograniczyć słodkie soki i napoje, dżemy, miód i słone wędliny. Nie jest zalecane także pieczywo pszenne oraz rozgotowane produkty: ryż, kasza oraz warzywa, które po długim gotowaniu tracą część błonnika i przyspieszają wchłanianie glukozy. Trzeba też unikać niektórych produktów mlecznych takich jak sery podpuszczkowe wysokotłuszczowe, śmietany i tłuste mleko, masło. W przypadku mięsa osoby z cukrzycą powinny zrezygnować z baraniny, wieprzowiny oraz kaczki, które zawierają znaczne ilości tłuszczów nasyconych.
Jak komponować i przygotowywać posiłki?
Lista produktów niewskazanych jest bardzo szeroka. Niektóre z nich powinno się definitywnie eliminować, inne dokładnie przeliczyć przed spożyciem, stosując wymienniki węglowodanowe. Każdy z nich ma niekorzystny wpływ na organizm diabetyka, dlatego trzeba mieć to na uwadze podczas przygotowywania posiłków. Nie jest to proste, dlatego tak ważne jest nie tylko odpowiednie zdiagnozowanie choroby, ale i wiedza na temat tego, co można, a czego nie można jeść w przypadku cukrzycy.
Najlepiej, jeżeli kwestie te przedyskutuje się z lekarzem lub dyplomowanym dietetykiem. Na podstawie naszych badań oraz przyjmowanych leków specjalista będzie w stanie określić, co będzie dla nas najzdrowsze – wypisze listę produktów zalecanych i zakazanych, a także doradzi, jak powinien wyglądać nasz tryb życia, aby uniknąć powikłań cukrzycowych i rozwoju choroby. Warto również rozważyć konsultację z edukatorami diabetologicznymi, którzy pomagają opracować indywidualny plan żywieniowy dostosowany do aktualnego stadium choroby, poziomu aktywności fizycznej oraz ewentualnych niedoborów, które mogą towarzyszyć cukrzycy.