Anemia to zaburzenie, które może mieć niekorzystny wpływ na pracę serca oraz mózgu. Przy jej rozpoznaniu szczególnie istotne jest dobranie prawidłowej diety, dzięki której regularnie będziemy mogli dostarczać odpowiednie substancje niezbędne do pracy organizmu. Jeśli zastanawiasz się więc, co jeść przy anemii, poniższy artykuł może Ci pomóc.
- Czym jest anemia i jak ją rozpoznać?
- Co jeść przy anemii?
- Jak uzupełnić niedobór żelaza przy anemii?
- Czego nie jeść przy anemii?
Czym jest anemia i jak ją rozpoznać?
Anemia, a inaczej niedokrwistość, to choroba która charakteryzuje się zmniejszonym poziomem hemoglobiny w całym organizmie człowieka. Jest to więc stan potencjalnie niebezpieczny, ponieważ to między innymi hemoglobina wchodzi w skład komórek, których zadaniem jest transport tlenu do wszystkich zakamarków naszego ciała.
Do głównych objawów tej przypadłości można zaliczyć przede wszystkim ogólne zmęczenie i osłabienie organizmu, bladość skóry i błon śluzowych, duszności oraz pogorszenie koncentracji. Charakterystyczne są również zimne dłonie i stopy, łamliwe paznokcie oraz zawroty głowy przy nagłych zmianach pozycji ciała. Odpowiedzialnych za tego rodzaju pogorszenie się stanu zdrowia może być wiele czynników, ale za najczęstszy uważa się niedobór żelaza, który wpływa bezpośrednio na syntezę hemoglobiny.
Co jeść przy anemii?
Dieta przy anemii powinna być bogata w żelazo. Jest to szczególnie istotne, ponieważ to właśnie ten pierwiastek bierze udział w erytropoezie, czyli procesie powstawania krwinek czerwonych — erytrocytów. Więcej żelaza w organizmie oznacza potencjalnie lepszą produkcję brakujących krwinek, a tym samym możliwość lepszego transportu tlenu do poszczególnych organów. Dobierając jadłospis oraz konkretne przepisy przy anemii zawsze najlepiej skonsultować się z odpowiednim lekarzem lub dietetykiem.
Warto wiedzieć, że bogate w żelazo są pokarmy mięsne, a także część owoców, warzyw oraz produktów zbożowych. Do najlepszych źródeł tego pierwiastka zalicza się:
- Wątróbkę wieprzową, wołową oraz drobiową — zawierają żelazo hemowe, które wchłania się znacznie lepiej niż żelazo roślinne
- Czerwone mięso — wołowinę, cielęcinę, baraninę
- Rybę — zwłaszcza sardynki, tuńczyka, łososia
- Warzywa zielone — szpinak, brokuły, jarmuż, szczaw
- Rośliny strączkowe — soczewicę, fasolę, groch, bób
- Owoce suszone — morele, śliwki, rodzynki
- Produkty zbożowe pełnoziarniste — kasze, płatki owsiane, pieczywo razowe
- Orzechy i nasiona — zwłaszcza pestki dyni, sezam, nasiona słonecznika
Osoby stosujące dietę roślinną powinny szczególnie zwrócić uwagę na produkty bogate w żelazo niehemowe, ale jednocześnie pamiętać o konieczności łączenia ich ze źródłami witaminy C, która znacząco zwiększa przyswajanie tego pierwiastka z pokarmów roślinnych.
Jak uzupełnić niedobór żelaza przy anemii?
Wiedząc już, jaki jest dobry sposób na to, jak uzupełnić niedobór żelaza, możliwe jest sporządzenie przykładowych przepisów oraz skomponowanie menu na cały dzień.
Propozycje posiłków bogatych w żelazo
Osoby jedzące mięso mogłyby rozważyć wątróbki wieprzowe z sosem warzywnym, podane z kaszą gryczaną i surówką ze świeżej kapusty z sokiem z cytryny. Wątróbka dostarcza aż 15–20 mg żelaza na 100 g produktu, co stanowi wielokrotność dziennego zapotrzebowania.
Interesującą propozycją dla wegetarian może być gotowany bób z dodatkiem buraków, wzbogacony o posiekaną pietruszkę oraz polany oliwą z oliwek. Bób zawiera około 4–5 mg żelaza na porcję, a buraki wspierają krwiotworzenie dzięki zawartości kwasu foliowego.
Przykładowy jadłospis na jeden dzień
Śniadanie: Owsianka na mleku roślinnym z suszonymi morelami, prażonymi orzechami laskowymi oraz łyżką melasy z trzciny cukrowej
II śniadanie: Koktajl ze szpinaku, banana, pestek dyni i soku pomarańczowego
Obiad: Pieczona pierś z kurczaka podana z komosą ryżową, szpinakiem duszonym na maśle oraz sałatką z pomidorów i papryki
Podwieczorek: Garść orzechów włoskich z rodzynkami oraz świeża pomarańcza
Kolacja: Sałatka z soczewicy z suszonymi pomidorami, rukolą, pestkami słonecznika i sosem cytrynowym
Wspomaganie przyswajania żelaza
Kluczowe jest łączenie produktów zawierających żelazo ze źródłami witaminy C, która może zwiększyć jego wchłanianie nawet trzykrotnie. Dlatego warto do każdego posiłku dodawać świeże warzywa — paprykę, pomidory, kapustę — lub owoce takie jak kiwi, truskawki czy cytrusy. Sok z cytryny dodany do sałatki lub wody pitej podczas posiłku również wspomaga ten proces.
Czego nie jeść przy anemii?
Wiedząc, co jeść przy anemii, warto również pamiętać, że niektóre potrawy czy napoje szczególnie wypłukują żelazo z organizmu lub hamują jego wchłanianie. Zastanawiając się jak skutecznie uzupełnić niedobór żelaza, należy szczególnie uważać na kawę i herbatę. Są to bowiem źródła kofeiny oraz teiny, które to potrafią ograniczać wchłanianie się żelaza nawet o 60% — efekt ten utrzymuje się przez około godzinę po spożyciu napoju.
Produkty ograniczające przyswajanie żelaza
Poza popularnymi napojami warto uważać na wszelkie pokarmy, które zawierają duże ilości błonnika pokarmowego czy wapnia. Do produktów których należy unikać lub ograniczać, szczególnie w trakcie posiłków bogatych w żelazo, zalicza się:
- Produkty mleczne — mleko, sery, jogurty zawierają wapń konkurujący z żelazem o wchłanianie
- Produkty pełnoziarniste w nadmiarze — fityniany zawarte w ziarnach zbóż mogą wiązać żelazo
- Herbatę i kawę — nie tylko podczas posiłku, ale również godzinę przed i po
- Napoje gazowane — kwas fosforowy hamuje absorpcję żelaza
- Czekoladę — zawiera oksalany utrudniające wchłanianie pierwiastka
- Szpinak gotowany bez dodatku witaminy C — oksalany w szpinaku wiążą żelazo
Zalecenia dietetyczne
Nie zaszkodzi również skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem w celu dobrania odpowiedniej diety, która nie będzie zawierała niekorzystnych dla nas składników w nadmiarze. Specjalista oceni poziom niedoboru, określi zapotrzebowanie na żelazo i ewentualnie zaleci suplementację preparatami farmaceutycznymi, jeśli sama dieta okaże się niewystarczająca do wyrównania poziomu hemoglobiny.
Jak więc widać, anemia to zaburzenie które objawia się zmniejszeniem poziomu hemoglobiny w organizmie. Podczas jego występowania pacjenci przeważnie korzystają ze specjalnej diety bogatej w żelazo, które ma pomagać w wytwarzaniu nowych krwinek czerwonych. Głównymi źródłami żelaza w diecie mogą być produkty mięsne lub niektóre warzywa i owoce. Przy anemii warto również uważać na produkty które wypłukują i hamują przyswajanie żelaza przez organizm, takie jak kawa czy herbata — optymalne jest spożywanie ich poza głównymi posiłkami, najlepiej w odstępie co najmniej godzinnym.