Kolonoskopia to jedno z badań profilaktycznych pozwalających na zweryfikowanie różnych stanów chorobowych, szczególnie w obrębie jelit. Najczęściej przeprowadza się je poprzez wprowadzenie endoskopu z kamerą do odbytnicy, aby sprawdzić stan, w jakim znajduje się ten organ wewnętrzny. Do takiego badania trzeba się jednak wcześniej przygotować. W jaki sposób?
Czym jest kolonoskopia
Kolonoskopia to badanie endoskopowe, w którego trakcie do odbytnicy pacjenta wprowadzane jest urządzenie endoskopu wraz z przymocowaną kamerą. Wygląda to po prostu jak długa giętka rurka, którą wprowadza lekarz. Dzięki temu możliwe jest ocenienie stanu błony śluzowej jelita grubego, a także przy zastosowaniu odpowiednich instrumentów pobranie wycinka śluzówki w celu dalszego badania histopatologicznego. Lekarz może dzięki niemu usunąć polipy albo poszerzyć zwężenie jelitowe, co w wielu przypadkach pozwala uniknąć szerszej interwencji chirurgicznej. Dzięki temu badaniu można także wykryć zmiany nowotworowe na wczesnym etapie rozwoju, co znacząco poprawia rokowania.
Samo badanie jest z reguły bezbolesne i w większości przypadków przeprowadza się je w narkozie, przez co pacjent nie ma świadomości tego, co się dzieje i nic nie czuje. Dodatkowo końcówka endoskopu smarowana jest specjalnym żelem znieczulającym, który łagodzi ewentualne podrażnienia błony śluzowej. W przypadku zabiegu robionego bez narkozy pacjenci mogą odczuwać dyskomfort w jamie brzusznej, uczucie wzdęcia oraz rozpierania, ponieważ w celu lepszego uwidocznienia śluzówki jelita wdmuchiwane jest powietrze lub dwutlenek węgla.
Jak przygotować się do kolonoskopii
Przygotowanie do kolonoskopii wymaga przestrzegania kilku zasad, które wpływają na skuteczność badania. Przede wszystkim w pierwszej kolejności należy na tydzień przed zabiegiem zmienić dietę na lekkostrawną, a do samego szpitala zgłosić się na czczo. Najczęściej konieczne jest także zażycie specjalnego preparatu przeczyszczającego, który pozwoli na całkowite oczyszczenie jelit — należy je przyjmować z wyprzedzeniem na kilkanaście godzin przed badaniem zgodnie z zaleceniami lekarza. Preparat zażywa się po rozcieńczeniu z wodą, ale i tak ma on dosyć nieprzyjemny smak. Gdy pójdzie się już do szpitala, lekarz przeprowadzi jeszcze wywiad medyczny i dopiero wówczas będzie można przeprowadzić zabieg.
Warto wcześniej poinformować lekarza o przyjmowanych na stałe lekach, zwłaszcza przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, ponieważ może być konieczna ich czasowa modyfikacja lub odstawienie. Dotyczy to także preparatów zawierających żelazo, które mogą zabarwiać błonę śluzową i utrudniać ocenę obrazu endoskopowego.
Jaka dieta przed kolonoskopią
Według zaleceń lekarzy, na 7 dni przed planowanym badaniem powinno się zmienić dietę na lekkostrawną. Należy też zrezygnować z brania preparatów z żelazem. Należy przy tym unikać potraw i produktów spożywczych, które mają pestki i ziarna, ponieważ mogą się one przykleić do jelita i fałszywie sugerować obecność zmian chorobowych.
Co wykluczyć na 2 dni przed badaniem
Na 2 dni przed badaniem dodatkowo należy też zrezygnować z:
- tłustych wędlin i mięs
- sałatek warzywnych
- ciemnego pieczywa
- przecierów owocowych
- napojów gazowanych
- mleka i produktów mlecznych
Najlepiej przy tym przejść na dietę półpłynną. Co można jeść? Zaleca się sięganie po kisiele, budynie, kleiki, ryż, makaron, chleb pszenny oraz gotowane białe mięso i ryby. Z powodzeniem można także pić herbatę oraz kawę i inne napoje niegazowane. Takie żywienie wspomagające układ pokarmowy pozwala na jego lepsze oczyszczenie przed zabiegiem.
Ostatni dzień przed kolonoskopią
Na 1 dzień przed badaniem należy ograniczyć posiłki do śniadania, na które można zjeść kisiel i wypić herbatę oraz do obiadu, który powinien być najpóźniej między 14 a 15 – tu można sięgnąć choćby po czysty bulion bez tłuszczu i warzyw. Jest to jednak już ostatni posiłek stały i aż do dnia następnego nie można już niczego jeść. Dozwolone jest jedynie picie przezroczystych płynów: wody niegazowanej, herbaty bez mleka czy soku jabłkowego bez miąższu. W dniu badania, czyli w dniu zabiegu, nie można już niczego pić na kilka godzin przed kolonoskopią – dozwolone jest jedynie ssanie landrynek dla złagodzenia uczucia pragnienia.
Dlaczego dieta ma znaczenie
Prawidłowe przygotowanie żywieniowe do kolonoskopii ma bezpośredni wpływ na jakość badania. Pozostałości pokarmu w świetle jelita utrudniają wizualizację błony śluzowej, co może skutkować przeoczeniem drobnych zmian, takich jak małe polipy czy wczesne zmiany nowotworowe. Dlatego przestrzeganie zaleceń dietetycznych jest równie ważne jak samo oczyszczenie preparatem przeczyszczającym.